Chọn mô hình Claude nào cho công việc văn phòng?
Claude có bốn mô hình: Fable, Opus, Sonnet và Haiku. Chúng khác nhau ở ba điểm: mức độ “giỏi”, tốc độ trả lời, và mỗi lần dùng tiêu tốn bao nhiêu trong hạn mức (usage limit) của bạn.
Bài hướng dẫn này giúp bạn:
- Biết bốn mô hình là gì
- Biết nên bắt đầu từ đâu, rồi điều chỉnh thế nào
- Hình dung mỗi mô hình hợp với loại công việc nào
- Tự thử các mô hình trên chính công việc của mình
Chọn mô hình là chọn “trình độ”
Phần tiêu đề “Chọn mô hình là chọn “trình độ””Có thể hình dung mỗi mô hình như một người cộng sự với vốn kiến thức và khả năng suy luận, phán đoán riêng. Bạn có thể đưa thêm tài liệu hay dặn dò kỹ để họ làm đúng ý, nhưng không thể làm họ “học giỏi hơn” ngay trong cuộc trò chuyện. Vốn kiến thức và năng lực nền của mô hình là cố định, nên chọn mô hình chính là chọn mức năng lực bạn có trong tay.
Mô hình mạnh hơn xử lý tốt hơn những việc mơ hồ, chưa rõ đáp án, và những việc dài nhiều bước, nơi chỉ cần một bước sai là các bước sau sai theo. Với loại việc đó, mô hình mạnh dễ ra kết quả đúng hơn, và thường cần ít lượt qua lại hơn. Mô hình nhẹ hơn trả lời nhanh hơn, và làm tốt nhất khi việc được giao cụ thể, có phạm vi rõ ràng.
Với phần lớn công việc trí óc (viết, phân tích, nghiên cứu, lập trình), Anthropic khuyên bắt đầu với Opus. Từ đó bạn chỉnh hai thứ cho hợp với kiểu việc của mình: mô hình và mức effort (mức độ “chịu khó”) của mô hình đó.
Bạn dùng được mô hình nào và hạn mức cao bao nhiêu phụ thuộc vào gói tài khoản Claude:
- Gói Free có Haiku và Sonnet.
- Các gói trả phí có thêm Opus và hạn mức rộng hơn.
- Fable thì tùy gói, có gói phải dùng Fable bằng usage credits. Usage credits là khoản trả thêm theo mức dùng thực tế (dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu), nằm ngoài hạn mức có sẵn trong gói. Ví dụ, ở gói Pro, Fable không nằm trong hạn mức của gói nên ngay từ đầu đã tính bằng usage credits. Còn ở gói Max và Ultra, Fable được dùng trong hạn mức của gói (tối đa một nửa hạn mức hằng tuần), dùng hết phần đó mới phải chuyển sang usage credits hoặc đổi sang mô hình khác. Chi tiết xem Claude Fable trên từng gói.
- Nếu dùng Claude ở công ty, quản trị viên còn có thể quyết định mô hình nào hiện trong menu của bạn.
1. Làm quen với bốn mô hình
Phần tiêu đề “1. Làm quen với bốn mô hình”Bốn mô hình dưới đây được xếp đúng thứ tự bạn thấy trong menu chọn mô hình. Opus là nơi nên bắt đầu.
Fable - “Dành cho những thử thách khó nhất”
Phần tiêu đề “Fable - “Dành cho những thử thách khó nhất””Tiêu tốn hạn mức: nhiều nhất
Fable hợp nhất với những việc phức tạp, kéo dài, đòi hỏi quy trình nhiều bước phân tích: các dự án lớn nhất, quan trọng nhất của bạn.
- Giỏi ở: bài toán khó, mở, chưa có hướng rõ ràng; điều tra sâu qua một lượng tài liệu lớn; những việc dài mà bạn không muốn phải kiểm tra giữa chừng nhiều lần.
- Cần biết: ở một số gói, Fable tiêu tốn nhiều hạn mức hơn các mô hình khác, vì mỗi token của Fable được tính đắt hơn. Ở gói khác, Fable không trừ vào hạn mức mà tính bằng usage credits (khoản trả thêm theo mức dùng, xem giải thích ở đầu bài).
Opus - “Dành cho việc phức tạp và việc hằng ngày” (bắt đầu ở đây)
Phần tiêu đề “Opus - “Dành cho việc phức tạp và việc hằng ngày” (bắt đầu ở đây)”Tiêu tốn hạn mức: nhiều
Opus là lựa chọn “dùng hằng ngày” mạnh nhất cho lập trình phức tạp và công việc trí óc.
- Giỏi ở: viết code đủ chất lượng để đưa vào sản phẩm thật, và các phân tích phức tạp cần óc phán đoán tốt.
- Cần biết: nếu chưa biết chọn mô hình nào, hãy chọn Opus. Opus dùng nhiều hạn mức hơn Sonnet, nhưng với việc khó thì thường xong trong ít lượt hơn.
Sonnet - “Hiệu quả nhất cho việc đơn giản hơn”
Phần tiêu đề “Sonnet - “Hiệu quả nhất cho việc đơn giản hơn””Tiêu tốn hạn mức: vừa phải
Sonnet là mô hình đa năng, cân bằng giữa năng lực, tốc độ và chi phí.
- Giỏi ở: phần lớn việc hằng ngày, như soạn tài liệu, slide và bảng tính chỉn chu.
- Cần biết: Sonnet trả lời nhanh hơn và tốn ít hạn mức hơn Opus, đổi lại chất lượng có giảm đôi chút ở việc khó.
Haiku - “Nhanh nhất cho câu trả lời ngắn”
Phần tiêu đề “Haiku - “Nhanh nhất cho câu trả lời ngắn””Tiêu tốn hạn mức: ít nhất
Haiku được thiết kế cho khối lượng việc lớn mà cần tiết kiệm chi phí. Mô hình này chủ yếu dành cho người xây sản phẩm của riêng mình dựa trên Claude.
- Giỏi ở: việc nhanh và lặp đi lặp lại, như tóm tắt, rút gọn nội dung, truy vấn cơ sở dữ liệu, phân loại.
- Cần biết: Haiku không mạnh ở việc phức tạp, và không được khuyên dùng làm mô hình mặc định.
2. Khi nào nên đổi mô hình hoặc đổi effort
Phần tiêu đề “2. Khi nào nên đổi mô hình hoặc đổi effort”Bắt đầu từ đâu
Phần tiêu đề “Bắt đầu từ đâu”Opus là mô hình mặc định trên các gói Pro, Max, Ultra và Team. Với phần lớn việc lập trình và việc trí óc, Anthropic khuyên bắt đầu với Opus, rồi lên hoặc xuống tùy theo độ lớn, độ phức tạp của việc, và tùy bạn coi trọng chi phí và tốc độ đến đâu.
Một số gói và tổ chức đặt Sonnet làm mặc định. Nếu bạn ở trường hợp đó, cứ bắt đầu với Sonnet. Cách làm vẫn y như vậy: tăng effort trước, nếu kết quả vẫn chưa đạt thì mới chuyển sang mô hình mạnh hơn.
Bạn chỉnh được gì
Phần tiêu đề “Bạn chỉnh được gì”Dùng mặc định một thời gian, bạn có thể thấy nó chưa phù hợp với một số việc. Có hai kiểu “chưa phù hợp”:
- Kết quả chưa đạt: Claude bỏ sót yêu cầu, làm dở dang, hoặc chất lượng chưa đạt mức bạn cần.
- Kết quả thừa so với nhu cầu: phải chờ lâu, câu trả lời dài dòng, hoặc Claude làm thêm những việc bạn không hề nhờ.
Trong cả hai trường hợp, bạn có hai nút chỉnh, đều nằm trong menu chọn mô hình cạnh nút gửi:
- Mô hình: quyết định mức năng lực bạn đang dùng. Bạn có thể lên một mô hình lớn hơn (như Opus hoặc Fable) hoặc xuống một mô hình nhẹ hơn (như Sonnet).
- Effort: là cách bạn báo cho mô hình biết bạn muốn nó “chịu khó” đến đâu. Tăng effort, Claude nghĩ lâu hơn, dùng công cụ nhiều hơn (tìm kiếm, đọc file, chạy code…), và tự kiểm tra lại nhiều hơn trước khi trả lời. Giảm effort, Claude làm một lượt nhanh, thẳng vào việc và trả lời sớm hơn. Xem thêm bài chọn mức effort phù hợp.
Điều chỉnh như thế nào
Phần tiêu đề “Điều chỉnh như thế nào”Bắt đầu với mặc định và xem kết quả ra sao. Nếu kết quả chưa ổn, trước tiên hãy kiểm tra xem lời nhắn (prompt) và các file bạn gửi đã cung cấp đủ thông tin cho Claude chưa. Sau đó, mỗi lần chỉ đổi một nút, bắt đầu từ effort, để bạn biết chính xác thay đổi nào tạo ra khác biệt.
Hãy hình dung một tấm bản đồ hai chiều, bạn đang đứng ở ô giữa là Opus với effort mặc định:
- Trục ngang là effort (mức độ kỹ lưỡng): sang trái là Thấp, sang phải là Cao.
- Trục dọc là mô hình (mức năng lực): lên trên là Fable, xuống dưới là Sonnet.
Nên đi hướng nào tùy vào điều bạn nhận thấy:
| Bạn nhận thấy | Nên làm | Khi nào |
|---|---|---|
| Kết quả chưa đạt | Tăng effort (sang phải) | Khi Claude bỏ sót yêu cầu, hoặc việc dài bị kết thúc khi chưa xong. Để ý xem Claude có làm theo yêu cầu và làm kỹ hơn không. |
| Chuyển lên mô hình lớn hơn (lên Fable) | Khi Claude đã có đủ thông tin cần thiết, bạn cũng đã tăng effort mà chất lượng vẫn chưa đạt. Khi đổi mô hình, hãy để effort về mặc định rồi chỉnh lên xuống tùy nhu cầu. | |
| Kết quả thừa so với nhu cầu | Giảm effort (sang trái) | Khi câu trả lời ngày càng dài dòng mà chất lượng không tốt hơn, hoặc Claude làm lan sang những việc bạn không nhờ. Sau đó xem các vấn đề này đã hết chưa. |
| Thử mô hình nhẹ hơn (xuống Sonnet) | Khi đã giảm effort mà kết quả vẫn đạt chất lượng bạn cần, và bạn vẫn muốn trả lời nhanh hơn nữa. So sánh kết quả trước khi chuyển hẳn. |
Bảng chỉ mang tính minh họa.
Điểm mấu chốt: effort và mô hình là hai nút chỉnh riêng biệt, và thường nên chỉnh effort trước rồi mới tính chuyện đổi mô hình.
Hai nút chỉnh ảnh hưởng thế nào đến hạn mức
Phần tiêu đề “Hai nút chỉnh ảnh hưởng thế nào đến hạn mức”Mức sử dụng của bạn được tính bằng token, những mẩu chữ nhỏ mà Claude xử lý (một token thường là một phần của từ). Mọi việc Claude làm, từ đọc lời nhắn, xử lý file, suy nghĩ, đến viết câu trả lời, đều được đếm bằng token và trừ vào hạn mức của bạn. Cả hai nút chỉnh đều ảnh hưởng đến việc bạn dùng hết hạn mức nhanh hay chậm:
- Mô hình quyết định giá của mỗi token. Nhìn chung, mô hình càng mạnh thì mỗi token càng đắt.
- Effort quyết định một việc dùng bao nhiêu token. Effort cao cho câu trả lời kỹ hơn, nhưng lâu hơn và tiêu hạn mức nhanh hơn.
Tuy vậy, con số đáng quan tâm hơn là chi phí cho cả một việc, chứ không phải giá từng token. Mô hình mạnh thường làm xong việc khó trong ít lượt hơn. Nên với việc dài hoặc khó, mô hình mạnh có thể rẻ hơn tính trên cả việc, dù mỗi token đắt hơn. Đây là một lý do Anthropic khuyên bắt đầu với Opus.
Ví dụ minh họa so sánh hai trường hợp:
| Mô hình nhẹ hơn | Mô hình mạnh hơn | |
|---|---|---|
| Một việc rõ ràng, cụ thể | 1 lượt - rẻ hơn | 1 lượt |
| Một việc dài hoặc mơ hồ | 6 lượt | 2 lượt - rẻ hơn |
Số liệu chỉ mang tính minh họa.
Với việc rõ ràng, cả hai đều xong trong một lượt, nên mô hình nhẹ (giá token thấp hơn) tốn ít hơn. Với việc dài hoặc mơ hồ, mô hình nhẹ phải qua lại sáu lượt mới xong, còn mô hình mạnh chỉ cần hai, nên tính tổng lại thì mô hình mạnh lại rẻ hơn.
Nếu muốn tiết kiệm hạn mức, hãy giảm effort trước. Chuyển sang mô hình nhẹ hơn làm thay đổi cả chi phí lẫn năng lực. Còn giảm effort chỉ làm thay đổi chi phí, trong khi óc phán đoán và khả năng suy luận của mô hình vẫn giữ nguyên.
3. Áp dụng vào thực tế trông như thế nào
Phần tiêu đề “3. Áp dụng vào thực tế trông như thế nào”Anthropic khuyên chọn mô hình hợp với cách bạn làm việc thường ngày. Với phần lớn việc lập trình và việc trí óc, điểm xuất phát là Opus. Nếu Opus xử lý mọi việc bạn giao một cách dễ dàng, có thể Sonnet cũng rất hợp với bạn. Nếu những dự án khó nhất của bạn vẫn chưa đạt dù đã tăng effort trên Opus, hãy thử đúng việc đó trên Fable và so sánh kết quả.
Bản thân công việc cũng cho bạn một gợi ý ban đầu. Hãy tự hỏi hai câu:
- Nếu không có AI, việc này mất bao lâu?
- Kết quả đúng rõ ràng đến mức nào?
Việc càng dài và kết quả càng khó xác định thì mô hình mạnh càng phát huy tác dụng. Dù vậy, còn những yếu tố khác cũng quan trọng: việc đó hệ trọng đến đâu, bạn có dễ tự kiểm tra kết quả không, và bạn cần câu trả lời gấp đến mức nào.
Công việc của bạn thuộc loại nào?
Phần tiêu đề “Công việc của bạn thuộc loại nào?”Bài gốc có một bản đồ tương tác với hai thanh trượt cho câu hỏi trên. Bảng dưới đây tóm tắt toàn bộ bản đồ đó: mỗi hàng là thời gian làm không cần AI, mỗi cột là độ rõ ràng của kết quả. Trong mỗi ô là ví dụ công việc, kèm các mô hình rất hợp (in đậm) và hợp một phần (in nghiêng).
| Thời gian nếu không có AI | Kết quả xác định rõ | Mục tiêu rõ, vài lựa chọn | Cần phán đoán xuyên suốt | Câu hỏi mở |
|---|---|---|---|---|
| Vài phút | Trích xuất thông tin, đọc lướt lần đầu, hỏi đáp trên kho tài liệu Haiku, Sonnet, Opus | Sửa nhanh bảng tính Sonnet, Opus, Fable | Viết lách tinh tế Opus, Sonnet, Fable | Opus, Fable |
| Khoảng một giờ | Tài liệu theo mẫu có sẵn Sonnet, Opus, Haiku | Phân tích trong phạm vi hẹp, tài liệu một trang và sơ đồ Sonnet, Opus, Fable | Nghiên cứu tài chính, việc kỹ thuật hằng ngày Opus, Sonnet, Fable | Bài toán mới, mơ hồ Opus, Fable |
| Một buổi đến một ngày | Opus, Sonnet | Tạo slide, bộ báo cáo tài chính - kế hoạch (FP&A) Opus, Sonnet, Fable | Rà soát, sửa hợp đồng; báo cáo, bảng tính, slide hoàn chỉnh; phân tích phức tạp Opus, Sonnet, Fable | Phân tích thị trường toàn diện, nghiên cứu chuyên sâu, lập kế hoạch kiến trúc hệ thống Opus, Fable |
| Vài ngày | Chuyển đổi code (migration) với mục tiêu rõ ràng Opus | Slide ngân hàng, mô hình tài chính kiểu sáp nhập Opus, Fable | Nghiên cứu đầu tư và thẩm định, hồ sơ nộp cơ quan quản lý, phân tích quyết định thương vụ Opus, Fable | Tái cấu trúc code quy mô lớn Opus, Fable |
Bảng chỉ mang tính minh họa, không phải quy tắc.
Nhìn tổng thể: Opus hợp ở mọi ô. Việc ngắn và rõ ràng nghiêng về Haiku, Sonnet. Việc dài và mở nghiêng về Fable.
Đây là bức tranh để tham khảo. Cách tốt nhất để biết một mô hình có hợp với công việc của bạn hay không là thử, rồi xem kỹ kết quả: Claude có làm theo yêu cầu không, có làm xong việc không, chất lượng có đạt mức bạn cần không. Để luyện thêm khả năng đánh giá kết quả, xem bài Mọi người kiểm tra công việc của Claude như thế nào.
Tự thử trên công việc của bạn
Phần tiêu đề “Tự thử trên công việc của bạn”Chọn hai việc bạn mới làm gần đây: một việc gọn, có phạm vi rõ, và một việc dài, nhiều bước. Chạy cả hai trên Opus và trên Sonnet, rồi so sánh xem mỗi bên phải mất những gì để làm xong.
- Xác định trước thế nào là kết quả tốt, trước khi chạy bất cứ thứ gì.
- Đưa cho cả hai mô hình cùng một lời nhắn và cùng các file, trong một cuộc trò chuyện mới, ở mức effort mặc định.
- Tiếp tục cho đến khi có kết quả bạn thực sự dùng được, và để ý xem bạn phải nhắc thêm, chỉnh hướng hay làm lại bao nhiêu lần.
- So sánh khác biệt giữa các kết quả, từng việc một. Việc dài, nhiều bước và cần phán đoán thường cho thấy khác biệt rõ hơn.
Nếu cả hai mô hình đều xong với số lượt gần như nhau, thì mô hình nào cũng hợp với loại việc này, cứ giữ mô hình bạn vẫn hay dùng. Nếu một bên cần ít lượt hơn, hoặc phát hiện ra điều gì đó quan trọng, hãy dùng mô hình đó cho loại việc này.
Nếu chưa nghĩ ra việc gì để thử, hãy lấy một bản báo cáo mà bạn đã tự đọc rồi và chạy lời nhắn sau (bạn có thể giữ nguyên tiếng Anh hoặc dịch ra):
Summarize the attached report in five bullet points, then flag the one claim in it you'd most want a second source for.(Tạm dịch: Tóm tắt bản báo cáo đính kèm thành năm gạch đầu dòng, rồi chỉ ra một nhận định trong đó mà bạn muốn có thêm nguồn thứ hai để kiểm chứng nhất.)
Vì đã đọc báo cáo, bạn dễ dàng đánh giá bản tóm tắt nào sát hơn và nhận định nào được chỉ ra hợp lý hơn.
Chọn mô hình theo thời gian
Phần tiêu đề “Chọn mô hình theo thời gian”Claude liên tục thay đổi, và các loại việc bạn có thể giao cho Claude cũng vậy. Mỗi mô hình mới có thế mạnh riêng, nên danh sách việc đáng giao cho Claude cứ lớn dần và đổi khác sau mỗi lần ra mắt. Khi có mô hình mới, hãy thử giao những việc phức tạp hơn, đòi hỏi nhiều bước phân tích hơn, những việc mà trước đây mô hình cũ chưa làm tới.
Mỗi khi có mô hình mới, kể cả phiên bản mới hơn của chính mô hình bạn đang dùng, hãy xem lại các việc bạn vẫn làm. Thử xem mô hình mạnh hơn ở mức effort thấp hơn có cho kết quả tương đương không, vì như vậy những việc đó có thể rẻ hơn. Chỉ cần dành vài phút chạy những việc quen thuộc của bạn trên các mô hình khác nhau.
Tìm hiểu thêm
Phần tiêu đề “Tìm hiểu thêm”- How to select the right effort setting in Claude: cách mức effort hoạt động trên claude.ai, và vì sao tăng effort trên một mô hình mạnh thường rẻ hơn tính trên cả việc so với chuyển sang mô hình rẻ hơn.
- Choosing the right effort level in Claude Code: cùng nút chỉnh đó nhưng trong Claude Code, với lệnh
/effort, các thiết lập liên quan và một ví dụ cụ thể. - Change the model, effort, and thinking settings: bài trong Help Center chỉ chỗ đặt từng thiết lập và cách thay đổi.