Toán tử & và *

Bài trước đã giới thiệu nhanh hai toán tử & và *. Bài này đi sâu hơn vào cách chúng hoạt động và những điểm dễ gây nhầm lẫn.

Toán tử & (address-of)

Khi đứng trước một biến, & trả về địa chỉ bộ nhớ của biến đó:

#include <iostream>

int main() {
    int x = 10;
    std::cout << x << std::endl;   // 10 - giá trị của x
    std::cout << &x << std::endl;  // Địa chỉ của x, ví dụ 0x7ffd8e2f3a1c

    return 0;
}

Toán tử * khi khai báo vs khi sử dụng

Đây là điểm gây nhầm lẫn phổ biến nhất: dấu * có hai vai trò khác nhau tùy vào ngữ cảnh.

* trong khai báo: nghĩa là “đây là con trỏ”

int* ptr; // Khai báo ptr là MỘT CON TRỎ trỏ đến kiểu int

* khi sử dụng: nghĩa là “dereference” - truy cập giá trị tại địa chỉ

int x = 10;
int* ptr = &x;

std::cout << *ptr << std::endl; // 10 - "đi tới" địa chỉ ptr đang trỏ, lấy giá trị

Cách phân biệt: nếu * xuất hiện ngay sau một kiểu dữ liệu (int*, double*…) thì đó là khai báo con trỏ; nếu * xuất hiện trước một biến đã tồn tại (*ptr) thì đó là dereference.

& và * là hai phép toán ngược nhau

int x = 10;
int* ptr = &x;   // Lấy địa chỉ của x, gán cho ptr
int y = *ptr;    // Lấy giá trị tại địa chỉ ptr đang trỏ, gán cho y

std::cout << y << std::endl; // 10

// *&x tương đương với x
std::cout << *&x << std::endl; // 10

Sửa giá trị thông qua con trỏ

#include <iostream>

int main() {
    int score = 50;
    int* ptr = &score;

    std::cout << score << std::endl; // 50

    *ptr = 100; // Thay đổi giá trị TẠI địa chỉ mà ptr đang trỏ
    std::cout << score << std::endl; // 100 (score đã đổi!)

    return 0;
}

Con trỏ cũng có địa chỉ riêng

Bản thân con trỏ cũng là một biến, nên nó cũng được lưu ở một địa chỉ nào đó trong bộ nhớ:

int x = 10;
int* ptr = &x;

std::cout << ptr << std::endl;   // Địa chỉ của x (giá trị mà ptr đang lưu)
std::cout << &ptr << std::endl;  // Địa chỉ của CHÍNH ptr (khác với địa chỉ của x)

Điều này dẫn đến khái niệm “con trỏ trỏ đến con trỏ” - sẽ được trình bày ở bài riêng.

Lỗi thường gặp: quên toán tử & hoặc *

int x = 10;
int* ptr;

// ptr = x;   // LỖI BIÊN DỊCH! x là giá trị int, không phải địa chỉ
ptr = &x;      // ĐÚNG - gán địa chỉ của x cho ptr

// int y = ptr; // LỖI BIÊN DỊCH! ptr là địa chỉ, không thể gán trực tiếp cho biến int
int y = *ptr;    // ĐÚNG - lấy giá trị tại địa chỉ ptr đang trỏ

Tổng kết

• &bien: lấy địa chỉ của một biến đã tồn tại
• KieuDuLieu* ten: khai báo một con trỏ (dấu * đi cùng kiểu dữ liệu)
• *con_tro: truy cập/thay đổi giá trị tại địa chỉ mà con trỏ đang trỏ đến (dereference)
• & và * là hai phép toán ngược nhau: *&x tương đương x