Lập trình game và hiệu ứng

Câu trò chơi/hoạt hình xuất hiện ở gần như mọi đề thi Tin học trẻ bảng A và thường là câu nhiều điểm nhất (25-40 điểm): hứng táo, mèo bắn bóng, rắn săn mồi, game làm toán… Chuyên đề này gồm 2 phần: ôn các kỹ thuật cốt lõi mà game nào cũng dùng, sau đó thực hành 5 hiệu ứng và 10 game hoàn chỉnh. Mỗi bài có mô tả, yêu cầu và video hướng dẫn từng bước.

Phần 1 - Lý thuyết: Các kỹ thuật cốt lõi khi làm game

Vòng lặp game

Mọi game đều chạy trong một vòng liên tục mãi: mỗi vòng kiểm tra phím bấm, di chuyển nhân vật, kiểm tra va chạm.

khi bấm vào @greenFlag
đi tới điểm x: (0) y: (-130)
liên tục
nếu <phím [mũi tên trái v] được bấm?> thì
  thay đổi x một lượng (-5)
end
nếu <phím [mũi tên phải v] được bấm?> thì
  thay đổi x một lượng (5)
end
end

Kiểm tra phím bên trong vòng lặp (dùng <phím [mũi tên trái v] được bấm?>) cho chuyển động mượt hơn nhiều so với khối sự kiện khi bấm phím [mũi tên trái v].

Điều khiển bằng chuột

khi bấm vào @greenFlag
liên tục
đi tới [con trỏ chuột v]
end

Muốn nhân vật chỉ chạy ngang (như thanh hứng, thanh đỡ bóng), dùng đặt x bằng (tọa độ x con trỏ chuột) thay cho đi tới [con trỏ chuột v].

Chuyển động tự động và bật lại khi chạm cạnh

khi bấm vào @greenFlag
đặt hướng bằng (lấy ngẫu nhiên từ (-180) đến (180))
liên tục
di chuyển (5) bước
bật lại nếu chạm cạnh
end

Vật rơi từ trên xuống

Vật xuất hiện ở vị trí ngẫu nhiên phía trên, rơi dần xuống; chạm đáy thì quay lại từ đầu.

khi bấm vào @greenFlag
đi tới điểm x: (lấy ngẫu nhiên từ (-220) đến (220)) y: (170)
liên tục
thay đổi y một lượng (-5)
nếu <(tọa độ y) < (-170)> thì
  đi tới điểm x: (lấy ngẫu nhiên từ (-220) đến (220)) y: (170)
end
end

Va chạm

Dùng <đang chạm [Mèo v]?> (chạm nhân vật khác), <đang chạm [cạnh v]?> (chạm mép sân khấu) hoặc <đang chạm màu (#000000)?> (chạm vùng màu, hay dùng cho tường, đường đua).

nếu <đang chạm [Mèo v]?> thì
thay đổi [điểm v] một lượng (1)
bắt đầu âm thanh [Pop v]
đi tới điểm x: (lấy ngẫu nhiên từ (-220) đến (220)) y: (170)
end

Điểm số, mạng và thời gian

Tạo biến (điểm), (mạng) cho tất cả nhân vật, đặt lại giá trị khi bấm lá cờ. Đếm giờ bằng đặt lại đống hồ bấm giờ và (đồng hồ bấm giờ).

khi bấm vào @greenFlag
đặt [điểm v] thành (0)
đặt [mạng v] thành (3)
đặt lại đống hồ bấm giờ
đợi đến khi <<(mạng) = (0)> hoặc <(đồng hồ bấm giờ) > (60)>>
phát tin [Kết thúc v]

Bản sao (clone) - tạo nhiều vật cùng lúc

Đạn, bong bóng, kẻ địch, đốm sáng… đều là bản sao của một nhân vật gốc (nhân vật gốc thường ẩn đi).

khi bấm vào @greenFlag
ẩn
liên tục
tạo bản sao của [bản thân tôi v]
đợi (1) giây
end

khi tôi bắt đầu là một bản sao
đi tới điểm x: (lấy ngẫu nhiên từ (-220) đến (220)) y: (170)
hiện
lặp lại cho đến khi <(tọa độ y) < (-170)>
thay đổi y một lượng (-4)
end
xóa bản sao này

Thông điệp và Game Over

Dùng thông điệp để các nhân vật “báo” cho nhau: bắt đầu màn chơi, qua màn, thua, thắng.

khi nhận [Kết thúc v]
đổi phông nền thành [Game Over v]
phát âm thanh [Lose v] đến hết
dừng lại [tất cả v]

Hiệu ứng và âm thanh

thay đổi hiệu ứng [màu sắc v] một lượng (25), thay đổi hiệu ứng [bóng ma v] một lượng (5) (mờ dần), trang phục kế tiếp (hoạt ảnh chạy, bay), bắt đầu âm thanh [Pop v] (không chờ, game vẫn chạy tiếp) - các khối nhỏ này làm game và hiệu ứng trông “xịn” hơn hẳn.

Phần 2 - Thực hành: 5 hiệu ứng và 10 game

Nhóm 1: Hiệu ứng đẹp mắt

Bài 1: Bóng nảy (Bouncing Balls)

Nhiều quả bóng di chuyển trên sân khấu, chạm cạnh màn hình thì bật lại.

Yêu cầu:

Mỗi quả bóng xuất hiện ở vị trí và hướng ngẫu nhiên.
Bóng di chuyển liên tục, chạm cạnh thì bật lại.

Kiến thức dùng: chuyển động tự động, bật lại nếu chạm cạnh, số ngẫu nhiên, bản sao.

Thử thêm: mỗi lần bóng chạm cạnh thì đổi màu; bấm phím cách để thêm một quả bóng mới.

Xem hướng dẫn giải

Lập trình game và hiệu ứng

Phần 1 - Lý thuyết: Các kỹ thuật cốt lõi khi làm game

Vòng lặp game

Điều khiển bằng chuột

Chuyển động tự động và bật lại khi chạm cạnh

Vật rơi từ trên xuống

Va chạm

Điểm số, mạng và thời gian

Bản sao (clone) - tạo nhiều vật cùng lúc

Thông điệp và Game Over

Hiệu ứng và âm thanh

Phần 2 - Thực hành: 5 hiệu ứng và 10 game

Nhóm 1: Hiệu ứng đẹp mắt

Bài 1: Bóng nảy (Bouncing Balls)

Bài 2: Hiệu ứng đuôi rắn

Bài 3: Chiếc đũa thần

Bài 4: Pháo hoa

Bài 5: Đồng hồ chạy theo thời gian thực

Nhóm 2: Game cơ bản

Bài 6: Hứng trứng

Bài 7: Pong

Bài 8: Flappy Bird

Bài 9: Bắn bong bóng

Nhóm 3: Game nâng cao

Bài 10: Rắn săn mồi (Snake)

Bài 11: Bắn bọ

Bài 12: Bắn hình (Shapes Shooter)

Bài 13: Chuột ăn cắp trứng (Grab the Egg)

Bài 14: Đậu xe (Car Parking)

Bài 15: Thỏ chạy (Running Rabbit)

Mở rộng thêm

Xem trọn bộ video