Bảng D1 2024 - Vòng chung kết toàn quốc

HỘI THI TIN HỌC TRẺ TOÀN QUỐC Lần thứ XXX – Năm 2024
ĐỀ CHÍNH THỨC

ĐỀ THI BẢNG D1 – TIỂU HỌC VÒNG CHUNG KẾT Thời gian làm bài 150 phút, không kể thời gian phát đề và tải, sao chép tài nguyên.

Tổng quan bài thi

TT	Tên bài	Tên tệp kết quả	Điểm
1	Học bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng	D1.sb3	100
2	Mở rộng (nếu có)		40

Bài 1. Phần mềm: Học bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng (100 điểm)

Thiết kế chương trình, phần mềm Học bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng, lấy tư liệu từ các bộ dữ liệu bảng chữ cái tiếng Việt đã có. Mục đích chính của phần mềm là giúp người mới bắt đầu làm quen với tiếng Việt sẽ học được bảng chữ cái và cách phát âm của các chữ cái tiếng Việt, đồng thời học cách phát âm các thanh dấu với nguyên âm tiếng Việt. Giao diện chính phần mềm ban đầu có thể có dạng như sau.

Giao diện ban đầu: giáo viên ở góc trái trên, tiêu đề Bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng - TỰ HỌC, lưới 29 chữ cái thường 6 cột, nút Luyện tập bên phải lưới

Giáo viên (góc trái trên). Khi bắt đầu chương trình, chế độ mặc định của phần mềm là Tự học. Bảng 29 chữ cái tiếng Việt luôn hiện trên màn hình. Nút Luyện tập (bên phải lưới).

Mô tả hoạt động của chương trình

Trên màn hình luôn xuất hiện lưới ô vuông thể hiện 29 chữ cái tiếng Việt, mỗi chữ trong một ô lưới. Mục đích chính của chương trình là giúp người học làm quen và biết cách phát âm bộ chữ cái tiếng Việt mở rộng bao gồm 29 chữ cái chính và các mở rộng cho các nguyên âm có dấu trong tiếng Việt. Phần mềm có 2 chức năng chính là Tự học và Luyện tập. Khi bắt đầu chương trình Tự học là chế độ mặc định của phần mềm. Nháy nút Luyện tập để vào chức năng Luyện tập.

Chế độ Tự học

Khi bắt đầu chương trình, giáo viên (GV) xuất hiện và thông báo chức năng Tự học chính của chương trình: “Hãy nháy chuột lên các chữ cái để nghe phát âm”. Khi một chữ cái được phát âm thì đồng thời chữ cái này sẽ được rung lên trên lưới để người học quan sát và nhận biết được chữ cái này.

Chúng ta gọi các nguyên âm có dấu thanh là nguyên âm mở rộng. Bảng các chữ cái tiếng Việt và nguyên âm mở rộng được gọi là bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng.

Khi nháy lên các chữ cái là nguyên âm thì yêu cầu bổ sung thêm tính năng sau: phía bên phải lưới ô vuông sẽ xuất hiện thêm 6 chữ cái nữa tương ứng với các dấu thanh như thanh ngang, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng của nguyên âm này. Nếu nháy chuột lên các chữ cái mở rộng này thì vẫn nghe được phát âm của chúng.

Giao diện sau mô tả khi người dùng đã nháy lên ô có chữ cái ê. Bên phải sẽ xuất hiện 6 chữ cái mở rộng bao gồm ê, ề, ế, ể, ễ, ệ.

Sau khi nháy chữ ê: bên phải lưới hiện 6 chữ ê, ề, ế, ể, ễ, ệ xếp thành 2 hàng

Khu vực bên phải (6 chữ ê, ề, ế, ể, ễ, ệ): khu vực thể hiện các chữ cái mở rộng tiếng Việt. Lưới bên trái: khu vực thể hiện bộ 29 chữ cái chính tiếng Việt.

Chú ý:

Khi nháy chuột lên các chữ cái không là nguyên âm (là phụ âm) thì khu vực bên phải sẽ được ẩn đi.
Trong bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng, các nguyên âm sau không có cách phát âm chính thức: ằ, ắ, ẳ, ẵ, ặ, ầ, ấ, ẩ, ẫ, ậ. Khi nháy lên các chữ này sẽ không phát âm thanh.

Chức năng Luyện tập

Trong quá trình Tự học, nút Luyện tập luôn hiện bên phải lưới chữ cái. Khi nháy chuột lên nút Luyện tập sẽ vào chế độ Luyện tập của chương trình, khi đó nút Luyện tập sẽ được ẩn đi, giáo viên xuất hiện.

Bắt đầu vào chế độ luyện tập, GV sẽ thông báo, giao diện phần mềm sẽ có dạng như hình sau.

Bắt đầu Luyện tập: giáo viên nói Em nghe phát âm và sau đó nháy lên chữ cái tương ứng, tiêu đề đổi thành LUYỆN TẬP, nút Luyện tập đã ẩn

Trong chế độ Luyện tập tại tiêu đề sẽ hiện dòng chữ LUYỆN TẬP. Giáo viên thông báo, và ngay sau đó sẽ bắt đầu vào chế độ Luyện tập.

Chương trình sẽ chọn ra 5 chữ cái ngẫu nhiên, khác nhau từng đôi một trong bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng. Giáo viên sẽ lần lượt thực hiện bài luyện tập với mỗi chữ cái như sau:

Giáo viên phát âm thanh chữ cái, người chơi nghe âm thanh và nháy chuột lên ô chứa chữ cái chính có liên quan. Ví dụ nếu GV phát âm thanh à, người chơi cần nháy lên ô chứa chữ a tương ứng.
Nếu người chơi nháy đúng, GV nói “Đúng rồi” và chuyển sang phát âm thanh chữ tiếp theo.
Nếu người chơi nháy sai, GV nói “Sai rồi” và người chơi phải nháy sang chữ khác. Quá trình như vậy sẽ tiếp tục cho đến khi nháy đúng thì thôi.
Trong suốt thời gian luyện tập, nếu nháy lên GV sẽ nghe lại âm thanh của chữ cái cần luyện tập. Giao diện chức năng Luyện tập có thể như hình sau.

Trong khi Luyện tập: giáo viên nói Nghe âm thanh, lưới 29 chữ cái chờ người chơi nháy chọn

Trong chế độ Luyện tập GV sẽ phát âm thanh và chờ người chơi nháy chuột lên vị trí chữ cái tương ứng. Nháy lên GV để nghe lại âm thanh này.

Chú ý:

Vì trong bảng 89 chữ cái tiếng Việt mở rộng có 10 chữ không có cách phát âm là ằ, ắ, ẳ, ẵ, ặ, ầ, ấ, ẩ, ẫ, ậ, do đó chương trình sinh ngẫu nhiên 5 chữ cái mở rộng dùng cho bài luyện tập sẽ không được chứa các chữ này. Khi kết thúc phần Luyện tập, chương trình sẽ tự động quay về chế độ Tự học.
Trong yêu cầu của phần mềm không có các ràng buộc về thời gian và không có các tính năng tặng điểm số cho người chơi. Các tính năng này dành cho học sinh mở rộng theo sáng tạo riêng của mình.

Bài 2. Mở rộng (40 điểm)

Việc mở rộng tính năng của phần mềm Học bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng có thể được phát triển theo các hướng và gợi ý như sau:

Giới hạn thời gian cho bài học và thời gian cho phần luyện tập.
Bổ sung điểm thưởng (và điểm phạt) cho người học.
Bổ sung thêm các tính năng hỗ trợ học bảng chữ cái tiếng Việt mở rộng. Ví dụ có thể bổ sung các tính năng như sau:
- Chức năng luyện tập phân loại chữ cái mở rộng thành nguyên âm và phụ âm tiếng Việt.
- Tính năng nhận biết dấu thanh của chữ cái mở rộng. Ví dụ khi nghe phát âm chữ à thì người nghe phải nhận biết được đó là dấu huyền.
Bổ sung thêm các trò chơi vui, giải trí vào chương trình giúp người chơi thư giãn giữa các bài luyện tập.

Th.S Trần Huy Phúc

Kỹ sư phần mềm @Adnovum & Bumbii Academy

Học Tiếng Anh với Bumbii English